Wat is een familielening?

Een familielening is een lening waarbij het geld niet wordt verstrekt door bijvoorbeeld een bank,
maar door een familielid. Vaak gaat het om ouders die geld uitlenen aan een kind, maar ook tussen
grootouders en kleinkinderen, broers en zussen of andere familieleden kunnen leningen worden afgesloten.

Een familielening kan voor verschillende doelen worden gebruikt. Denk aan het kopen van een woning,
een verbouwing of verduurzaming, maar ook aan andere grote uitgaven.

Het voordeel is dat familieleden onderling afspraken kunnen maken over onder meer de hoogte van de lening,
rente, looptijd en aflossing. Die vrijheid betekent echter niet dat fiscale regels buiten beschouwing
kunnen blijven. Zeker wanneer de lening wordt gebruikt voor de eigen woning en de rente fiscaal moet
kunnen worden afgetrokken, gelden er voorwaarden.

Waarom een mondelinge familielening risico’s oplevert

Een mondelinge afspraak kan op het moment zelf duidelijk zijn. Het probleem ontstaat meestal pas jaren later.
Herinneringen veranderen en persoonlijke omstandigheden kunnen wijzigen.

Denk bijvoorbeeld aan een echtscheiding, overlijden, financiële problemen, ziekte of onenigheid binnen de
familie. Ook een toekomstige erfenis kan vragen oproepen. Als één kind nog een schuld aan de ouders heeft
wanneer een ouder overlijdt, moet duidelijk zijn hoe hoog die schuld op dat moment is en welke afspraken
daarvoor gelden.

Een schriftelijke leningsovereenkomst voorkomt dat betrokkenen achteraf moeten reconstrueren wat ooit
mondeling is afgesproken.

Wat leg je vast in een leningsovereenkomst?

In een goede overeenkomst kun je bijvoorbeeld vastleggen:

• wie de geldverstrekker en geldnemer zijn;
• welk bedrag wordt geleend;
• waarvoor het geld wordt gebruikt;
• welk rentepercentage geldt;
• wanneer de rente wordt betaald;
• hoe en wanneer wordt afgelost;
• wat de looptijd van de lening is;
• of tussentijds extra mag worden afgelost;
• wat gebeurt bij betalingsachterstanden;
• wanneer de lening direct opeisbaar kan worden;
• wat gebeurt bij overlijden, verkoop van de woning of een scheiding.

Hierdoor weten beide partijen precies waar ze aan toe zijn.

Familielening en de Belastingdienst

Een familielening is fiscaal niet hetzelfde als een schenking. Het is echter wel belangrijk dat uit de
afspraken en uitvoering blijkt dat daadwerkelijk sprake is van een lening.

Daarbij kan onder andere de rente een belangrijke rol spelen. Wanneer een lening voor de eigen woning wordt
gebruikt en de geldnemer de betaalde rente wil aftrekken, verlangt de Belastingdienst dat de rente
marktconform is. Dat betekent dat de rente moet passen bij wat onder vergelijkbare omstandigheden bij een
bank of andere financiële instelling zou worden betaald.

Een extreem lage of juist zeer hoge rente afspreken omdat beide partijen familie zijn, kan daarom fiscale
gevolgen hebben.

Ook moet de afgesproken rente daadwerkelijk worden betaald. Alleen op papier rente berekenen en deze vervolgens
structureel kwijtschelden is fiscaal iets anders dan rente daadwerkelijk betalen.

Het is daarom verstandig om rente en aflossingen via de bank te laten verlopen en bij de betalingen duidelijk
te vermelden waarop deze betrekking hebben. Bewaar daarnaast de leningsovereenkomst, bankafschriften en
eventuele aanpassingen van de afspraken.

Familielening voor een woning: wanneer is de rente aftrekbaar?

Wordt de familielening gebruikt voor de aankoop, verbetering of het onderhoud van de eigen woning? Dan kan
de rente onder voorwaarden aftrekbaar zijn in box 1.

Voor leningen die vanaf 1 januari 2013 zijn aangegaan, geldt in veel situaties dat de lening in maximaal
30 jaar ten minste annuïtair of lineair moet worden afgelost om voor hypotheekrenteaftrek in aanmerking
te komen. Het aflossingsschema moet vooraf worden vastgelegd.

Daarnaast moet de rente daadwerkelijk worden betaald en marktconform zijn. De gegevens van de lening moeten
via de aangifte inkomstenbelasting aan de Belastingdienst worden doorgegeven.

Dat maakt het extra belangrijk om een familielening voor een woning vanaf het begin goed in te richten.
Achteraf proberen te reconstrueren welke afspraken golden, kan onnodige fiscale problemen opleveren.

Ook bij een verbouwing kan een familielening interessant zijn

Een familielening hoeft niet alleen te worden gebruikt om een woning te kopen. Ook bij een verbouwing of
verduurzaming kan geld binnen de familie worden geleend.

Denk aan een nieuwe keuken of badkamer, vervanging van kozijnen, isolatie, zonnepanelen of een warmtepomp.
Onder voorwaarden kan de rente over een lening die voor verbetering of onderhoud van de eigen woning wordt
gebruikt eveneens aftrekbaar zijn.

Daarbij is het belangrijk dat aantoonbaar is waaraan het geleende geld is besteed. Bewaar daarom facturen,
betaalbewijzen en andere documenten die verband houden met de werkzaamheden.

Wat is een marktconforme rente bij een familielening?

Een veelgestelde vraag is welk rentepercentage ouders aan hun kind mogen berekenen.

Daarvoor bestaat niet één percentage dat voor iedere familielening geldt. Wat marktconform is, hangt onder
andere af van de looptijd, rentevaste periode, zekerheden, aflossingsvorm en het risico dat de geldverstrekker
loopt.

Het simpelweg nemen van een willekeurig hypotheekrentetarief van internet en daar enkele procentpunten bij
optellen, is daarom niet altijd de juiste aanpak.

Kijk naar een vergelijkbare financiering bij een professionele geldverstrekker en leg bij voorkeur vast
waarop het gekozen rentepercentage is gebaseerd. Dat maakt de afspraak beter verdedigbaar wanneer daar later
vragen over ontstaan.

Een lening en een schenking zijn twee verschillende zaken

Sommige ouders combineren een familielening met jaarlijkse schenkingen. Dat kan, maar het is verstandig om
lening en schenking administratief duidelijk van elkaar te scheiden.

In 2026 mogen ouders jaarlijks € 6.908 belastingvrij aan een kind schenken. Voor schenkingen door andere
personen geldt in 2026 in veel gevallen een jaarlijkse vrijstelling van € 2.769.

De speciale verhoogde schenkingsvrijstelling voor de eigen woning, beter bekend als de jubelton, bestaat
sinds 1 januari 2024 niet meer.

Wanneer ouders een deel van de ontvangen rente of aflossing willen terugschenken, is het daarom belangrijk
om goed te kijken naar de geldende schenkingsregels en vrijstellingen. Maak van een eventuele schenking bij
voorkeur een afzonderlijke transactie. Zo blijft duidelijk wat een betaling voor de lening is en wat een
schenking betreft.

Denk ook na over overlijden en de erfenis

Een onderwerp dat bij het afsluiten van een familielening gemakkelijk wordt vergeten, is overlijden.

Wat gebeurt er bijvoorbeeld wanneer de ouder die het geld heeft uitgeleend overlijdt terwijl nog
€ 35.000 van de lening openstaat?

De vordering van de ouder verdwijnt niet automatisch. Deze kan onderdeel worden van de nalatenschap.
Dat kan vooral belangrijk zijn wanneer er meerdere erfgenamen zijn.

Stel dat ouders drie kinderen hebben en slechts één kind geld heeft geleend. Zonder duidelijke administratie
kan na overlijden discussie ontstaan over de resterende schuld, betaalde rente en reeds gedane aflossingen.

Een actuele administratie voorkomt dat nabestaanden jaren later bankafschriften en oude berichten moeten
doorzoeken om vast te stellen wat de bedoeling was.

Moet een familielening via de notaris?

Niet iedere familielening hoeft in een notariële akte te worden vastgelegd. In veel situaties kan een goed
opgestelde onderhandse leningsovereenkomst voldoende zijn.

Toch kunnen er redenen zijn om een notaris, financieel adviseur of fiscalist bij de afspraken te betrekken.
Bijvoorbeeld bij grote bedragen, ingewikkelde familieverhoudingen, aanvullende zekerheden of wanneer de
lening onderdeel is van bredere vermogens- of estateplanning.

Ook wanneer ouders meerdere kinderen hebben en slechts één kind financieel ondersteunen, is het verstandig
om na te denken over de gevolgen voor de toekomstige nalatenschap.

Bespreek de familielening ook binnen de familie

De financiële afspraken zijn belangrijk, maar de menselijke kant minstens zo veel.

Wanneer ouders één kind helpen met bijvoorbeeld € 100.000 voor een woning en andere kinderen weten daar
niets van, kan dat later tot onbegrip leiden. Zeker wanneer onduidelijk is of het bedrag een lening,
schenking of voorschot op een toekomstige erfenis was.

Niet iedere financiële afspraak hoeft met de hele familie tot in detail te worden besproken. Maar duidelijkheid
over de aard van de ondersteuning kan veel misverstanden voorkomen.

Bespreek bovendien of de maandelijkse rente en aflossing daadwerkelijk betaalbaar zijn voor degene die het
geld leent. Een familielening moet niet alleen fiscaal goed zijn ingericht, maar ook financieel verantwoord
blijven.

Houd de administratie gedurende de looptijd bij

Een getekende overeenkomst in een la leggen en er vervolgens twintig jaar niet meer naar kijken, is niet
verstandig.

Houd jaarlijks bij hoeveel rente is betaald, hoeveel is afgelost en wat de resterende schuld is. Veranderen
de afspraken? Leg de wijziging dan schriftelijk vast en laat beide partijen deze bevestigen.

Zo blijft de administratie aansluiten bij de werkelijkheid.

Familielening afsluiten? Zorg eerst voor duidelijke afspraken

Geld lenen binnen de familie kan een goede manier zijn om bijvoorbeeld de aankoop, verbouwing of verduurzaming
van een woning te financieren. Maar juist omdat familieleden elkaar vertrouwen, worden afspraken soms te
gemakkelijk mondeling gemaakt.

Een duidelijke leningsovereenkomst, een passend rentepercentage, aantoonbare betalingen en een goede administratie
beschermen zowel de geldgever als de geldnemer. Bovendien helpen ze om fiscale verrassingen en toekomstige
discussies binnen de familie te voorkomen.

Overweeg je geld te lenen aan een kind of ander familielid, of wil je zelf een familielening gebruiken voor
je woning? Laat dan vooraf beoordelen hoe de lening het beste kan worden ingericht.
Bèta Financiële Diensten kan samen met je kijken naar de financiering, de betaalbaarheid en
de gevolgen voor je financiële situatie.

Zo blijft een familielening wat deze bedoeld is te zijn: financiële hulp binnen de familie, met duidelijke
afspraken voor iedereen.